Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2019/12)

TÜRK GIDA KODEKSİ

İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ

(TEBLİĞ NO: 2019/12)

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; içme sütlerinin tekniğine uygun, hijyenik şekilde üretimi, depolanması, taşınması ve piyasaya arz edilmesini sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – ( l ) Bu Tebliğ içme sütlerini kapsar. Çiğ sütü kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 – ( l ) Bu Tebliğ, (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – ( l ) Bu Tebliğde geçen;

a) (Değişik:RG-16/9/2026-33372) Çeşni maddesi: Bal, kakao, çikolata, sebze ve meyveler ile bunların suyu, pulpu, püresi ve konsantresi gibi lezzet verme amacı ile kullanılan yenilebilir gıdaları,

b) Çiğ süt: 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî  Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğindeki çiğ süt tanımına uyan inek sütü, koyun sütü, manda sütü ve keçi sütünü,

c) Hermetik olarak kapatılmış ambalaj: Kapatıldığında içeriğini mikroorganizma girişine karşı koruyan ve geçirgen olmayan ambalajı,

ç) İçilebilir su: 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun insan tüketimi amaçlı suları,

d) İçme sütü: Çiğ sütün; pastörizasyon, yüksek sıcaklıkta pastörizasyon, UHT veya sterilizasyon işlemlerinden biri uygulanarak elde edilen ve başka bir işleme gerek kalmadan tüketime sunulan sütü,

e) Laktozsuz süt: İçme sütlerindeki laktozun tekniğine uygun şekilde β-galaktozidaz enzimi ile glikoz ve galaktoza parçalanarak laktoz içeriği % 0,1 ve altına indirilmiş sütü,

f) Pastörizasyon: Çiğ süte en az 72 °C'de 15 saniye uygulanan kısa süreli yüksek sıcaklık veya en az 63 °C'de 30 dakika uygulanan uzun süreli düşük sıcaklık veya eşdeğer etkiyi sağlayan diğer zaman-sıcaklık koşullarının kombinasyonunu içeren ve bu uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon gösterdiği işlemi,

g) Pastörize süt: Pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen ve üretiminden hemen sonra 6 °C'yi geçmeyecek sıcaklığa soğutulan içme sütünü,

ğ) Sterilizasyon: Oda sıcaklığında saklanabilen ticari olarak steril bir ürün üretmek amacı ile normal depolama şartlarında bozulmaya neden olacak tüm mikroorganizmaları ve sporlarını yok eden hermetik ambalajlı ürüne, en az 115 °C'de 13 dakika veya 121 °C'de 3 dakika gibi uygun zaman sıcaklık kombinasyonunda, yüksek sıcaklıkta uzun süreli uygulanan ısıl işlemi,

h) Sterilize süt: Ambalajlı süte sterilizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü,

ı) (Mülga:RG-16/9/2026-33372)

i) Ultra yüksek sıcaklık (UHT): 135 °C'den az olmayan kısa süreli yüksek sıcaklıkta sütün sürekli akışını içeren, aseptik koşullarda kapatılmış ambalajların oda sıcaklığında muhafaza edilmesi halinde, üründe canlı mikroorganizma veya gelişim kabiliyetine sahip sporların olmamasını sağlayan ısıl işlemi,

j) UHT süt: UHT işlemi uygulandıktan sonra aseptik koşullarda ambalajlara dolum yapılarak üretilen içme sütünü,

k) Yüksek sıcaklıkta pastörizasyon: 85°C ve üzerinde kısa süreli uygulanan ve bu uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz ve peroksidaz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon gösterdiği işlemi,

l) Yüksek sıcaklıkta pastörize süt: Yüksek sıcaklıkta pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü,

m) Yabancı madde: Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılan bileşenler dışındaki bulunabilecek her türlü organik ve/veya inorganik maddeyi,

ifade eder. 

Ürün özellikleri

MADDE 5 – ( l ) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıdaki gibidir:

a) İçme sütü üretiminde kullanılan çiğ süt için Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

b) İçme sütlerinin üretiminde çiğ ve pastörize süt kullanılır.

c) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen sütlerin bileşimleri EK-l’e uygun olur.

ç) Bu Tebliğ kapsamındaki içme sütleri yabancı madde içermez.

d) Pastörize içme sütleri üretimden hemen sonra alkali fosfataz testine negatif, peroksidaz testine ise pozitif reaksiyon gösterir.

e) UHT içme sütleri kapalı ambalajında 30 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez.

f) Sterilize içme sütleri kapalı ambalajında 30 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez.  

g) İçme sütünün yağ standardizasyonunu sağlamak için krema ilave edilebilir, krema ayrılabilir veya süt ilave edilebilir.

ğ) İçme sütlerinde laktoz içeriği azaltılabilir.

h) İçme sütlerine çeşni veya aroma vericiler ilave edilebilir.

ı) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen sütlerde süt yağı dışında hiçbir hayvansal yağ ve bitkisel yağ bulunmaz. Çeşnili sütlerde çeşni maddesi miktarı ile orantılı olarak bitkisel yağ bulunabilir.

i) Piyasaya arz edilen sütlerin üretiminde farklı hayvan türlerine ait sütler karıştırılamaz.

j) İçme sütlerinin protein içeriği süt proteini ile artırılabilir.

k) Laktozsuz sütlerin laktoz değeri kütlece en çok % 0,1 olur.

l) Bu Tebliğ kapsamındaki sütler kendine has tat, koku, kıvam ve görünüşte olur.

m) (Ek:RG-16/9/2026-33372) Çeşnili içme sütlerinde kullanılacak toplam çeşni oranı kütlece en az % 1 olur.

n) (Ek:RG-16/9/2026-33372) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere ilave edilebilecek şekerin oranı kütlece en fazla % 5 olur, ürünün toplam şeker oranı kütlece % 9,5’i geçemez.

o) (Ek:RG-16/9/2026-33372) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere eklenecek şeker, 20/8/2022 tarihli ve 31929 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği (Tebliğ No: 2022/10)’nde tanımlanan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerdir.

Katkı maddeleri

MADDE 6 – ( l ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri için (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 13/10/2023 tarihli ve 32338 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Veteriner ilaç kalıntıları

MADDE 7 – ( 1 ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki farmakolojik aktif maddelerin kalıntı miktarları için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan bileşenler

MADDE 8 – (Değişik:RG-16/9/2026-33372)

(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma vericiler için 14/9/2026 tarihli ve 33370 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(2) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde sadece doğal aroma vericiler kullanılır.

Vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğelerin eklenmesi

MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlere eklenecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdalara Vitaminler, Mineraller ve Belirli Diğer Öğelerin Eklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Bulaşanlar

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları için (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 5/11/2023 tarihli ve 32360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Pestisit kalıntıları

MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları için (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 27/9/2021 tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Hijyen

MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için; 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ile (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 13/2/2025 tarihli ve 32812 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(2) UHT süt işleme prosesinde süt buharla direkt temas ediyorsa, buhar içilebilir sudan elde edilmeli, süt içinde yabancı madde bırakmamalı veya ters bir etki yaratmamalı ve işlenmiş sütün su içeriğinde herhangi bir değişiklik yapmamalıdır.

Ambalajlama

MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları için 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Etiketleme

MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketi hakkında; 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan hükümlere ilave olarak aşağıdaki hükümlere de uyulur:

a) Ürünün resmi adı ve ısıl işlemin niteliği temel görüş alanında belirtilir.

b) İçme sütlerine çeşni maddesi veya aroma ilave edildiğinde etiket bilgilerinde çeşni veya aromanın ismi ürünün resmi adıyla birlikte belirtilir.

c) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen inek sütü haricindeki sütlerin etiketinde ürün adıyla birlikte sütün elde edildiği hayvanın tür adı belirtilir.

ç) (Değişik:RG-16/9/2026-33372) Üretiminde şeker kullanılan içme sütlerinin etiket bilgilerinde, temel görüş alanında ağırlıkça “% ... ilave şeker içerir” ibaresine yer verilir.

d) Laktozu azaltılmış içme sütlerin etiketinde azaltma oranı ile beraber ağırlıkça "laktozu  % ... azaltılmıştır" ifadesi  ve “% … laktoz içerir” süt ibaresi yer alır.

e) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen içme sütlerinin etiketinde ürünün içme sütü dışındaki kullanımlarını ifade eden, çağrıştıran “yoğurt sütü”, “peynir sütü” gibi ifadeler yer almaz.

f) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen ürünlerin etiketinde mikrofiltrasyon gibi uygulanan farklı fiziksel işlemlere ilişkin bilgiler beyan edilebilir.

g) (Değişik:RG-16/9/2026-33372) İçme sütleri yağ miktarları açısından EK-2’ye göre sınıflandırılır ve temel görüş alanında ürün sınıfı tam yağlı süt, yağlı süt, yarım yağlı süt ve yağsız süt olarak belirtilir. Ayrıca tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız içme sütlerinin süt yağı miktarı etikette temel görüş alanında bildirilir ancak içme sütlerinde yağlılık bildirimi yapılırken tam yağlı, yağlı, yarım yağlı içme sütlerinin süt yağı miktarı “en az % … yağlı”, yağsız içme sütlerinde “en çok % … yağlı” olarak verilebilir.

ğ) (Ek:RG-16/9/2026-33372) EK-2’de yer alan sınıflandırmada belirtilen aralıklar dışında farklı yağ içerikli içme sütü piyasaya arz edilemez.

h) (Ek:RG-16/9/2026-33372) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin etiketinde “doğal” ifadesinin kullanımında aşağıdaki hükümlere uyulur:

1) Sadece tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde “doğal” ifadesi kullanılabilir.

2) “Doğal” ifadesinin kullanılacağı içme sütleri, katkı maddesi, çeşni maddesi, aroma verici ve benzeri hiçbir ilave bileşen içermez.

3) Laktozsuz ya da laktozu azaltılmış içme sütlerinde “doğal” ifadesi kullanılmaz.

Beslenme beyanı (Değişik başlık:RG-16/9/2026-33372)

MADDE 15 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için (Değişik ibare:RG-16/9/2026-33372) 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Enzimler

MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için 24/2/2017 tarihli ve 29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Taşıma ve depolama

MADDE 17 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve depolanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 9 uncu maddesindeki kurallara uyulur.

(2) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen pastörize içme sütleri 4-6 °C arasındaki sıcaklıklarda taşınır, depolanır ve satışa arz edilir.

(3) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler nihai tüketiciye hazır ambalajlı olarak arz edilir.

Numune alma ve analiz metotları

MADDE 18 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden numune alınması ve analizler için Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

İdari yaptırım

MADDE 19 – (1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan tebliğ

MADDE 20 – (1) Bu Tebliğle 14/2/2000 tarihli ve 23964 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2000/6) yürürlükten kaldırılmıştır.

Uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 31/12/2019 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlamak zorundadır.

(2) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren gıda işletmecileri bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayıncaya kadar Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2000/6) hükümlerine uymak zorundadır.

Değişikliklere uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 2- (Ek:RG-16/9/2026-33372)

(1) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, 31/3/2027 tarihine kadar bu Tebliğin bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile değiştirilen hükümlerine uyum sağlamak zorundadır.

(2) 31/3/2027 tarihinden önce piyasaya arz edilen ve bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile değiştirilen hükümlere uygun olmayan ürünler raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.

Yürürlük

MADDE 21 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 22 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.